Arsenije Loma
Arsenije Loma, čuveni srpski vojvoda, rođen je oko 1770. godine. Istorijski izvori navode dva moguća mesta njegovog rođenja – Dragolj i Gojna Gora. Prezime Loma nastalo je od istoimenog nadimka koji je označavao krupnog ili kršnog čoveka.
Svoje junaštvo Arsenije Loma je pokazao više puta. On se još kao mladić priključio Karađorđu u pobuni protiv Turaka. U raznim istorijskim svedočanstvima nailazimo na podatak da je prisustvovao i učestvovao na zboru u Orašcu – kada su svi viđeniji Srbi birali vođu ustanka.
Nakon gušenja Prvog srpskog ustanka, mnogi Srbi su se predali Turcima. Arsenije Loma je pružao otpor dokle god je to bilo moguće.
Atmosfera između dva srpska ustanka je bila takva da se osećala velika tenzija među srpskim narodom. Sve više je jačala želja za pobunom i oslobođenjem od neprijatelja. Nailazimo na podatak da je upravo Arsenije Loma nagovorio Miloša Obrenovića da bude vođa Drugog srpskog ustanka.
Pre samog ustanka odigrao se niz okupljanja ustanika. Jedan od tajnih skupova održan je u manastiru Vraćevšnica. Na jednom okupljanju, vojvode su izrazile želju da ih upravo Arsenije Loma predvodi u borbi protiv Turaka. Uprkos njihovim željama, on odbija ulogu vođe, smatrajući Miloša Obrenovića pogodnijim kandidatom za tu poziciju.
Neposredan povod za početak ustanka bio je sukob s Turcima koji je pokrenuo Arsenije Loma. “Kao što je prvi pravi boj u početku Prvoga ustanka bio na Rudniku, tako su i u Drugom ustanku, prve puške pukle na tom istom mestu.”[1] Nažalost, sučeljavanje sa neprijateljem rezultiralo je smrću Arsenija Lome. Sahranjen je na Rudniku, u centru same varošice. Danas se na tom mestu nalazi spomenik od belog mermera posvećen njemu i svim ratnicima sa Rudnika palim u ustaničkim borbama. Škola na Rudniku nosi naziv „Arsenije Loma“. Veliki broj ulica u srpskim gradovima nazvano je po ovom junaku. Nakon smrti, Turci su zapalili Arsenijevu kuću u Dragolju.
Arsenije Loma ipak nije dočekao ono za šta se svim srcem borio, a to je potpuno oslobađanje Srbije. Ostao je upamćen kao borac i junak u pravom smislu te reči.
Reference:
Gavrilović Andra, Znameniti Srbi XIX veka, Novi Sad, Pravoslavna reč, 1997.
- Milićević Milan Đ., Kneževina Srbija I, Beograd, Državna štamparija, 1876.
[1] Gavrilović Andra, Znameniti Srbi XIX veka, Novi Sad, Pravoslavna reč, 1997.